Udhëheqje dhe menaxhim: dy aftësi që duhen te i njëjti njeri

Besniku ka drejtuar një farmaci me gjashtë punonjës për tre vjet. Një të hënë i ndodhin dy gjëra. Në mëngjes zbulon që kutitë e antibiotikëve po mbarojnë dhe porosia nuk është bërë. Pasdite një farmaciste e re i thotë se ndihet e humbur: nuk e di ku po shkon farmacia, vetëm sa i shërben radhës. Besniku i zgjidh të dyja, por vëren diçka: për të parën i duhej një listë; për të dytën i duhej një fjalë tjetër, një përgjigje.

Ky është ndryshimi mes menaxhimit dhe udhëheqjes, dhe është më i dobishëm kur e shikon në situata të përditshme sesa në përkufizime. Të dyja ndodhin në të njëjtën ditë, shpesh me të njëjtin njeri, por kërkojnë mendim të ndryshëm.

Dy pyetje, dy punë

Menaxhimi pyet: si, kush, kur? Kush e bën këtë punë, deri kur, me çfarë burimesh, dhe çfarë bëjmë nëse dështon? Është arti i rendit: planet, afatet, buxheti, kontrolli. Kur funksionon, askush nuk e vëren; kur mungon, e vëren të gjithë.

Udhëheqja pyet: ku, pse, për kë? Ku po shkojmë, pse ia vlen dhe kush do të përfitojë? Është arti i drejtimit dhe i besimit: të bësh që njerëzit të duan të ecin me ty, jo thjesht ta bëjnë punën që u është dhënë.

Një mënyrë e thjeshtë për ta mbajtur mend: menaxhimi e bën ditën të ecë mirë, udhëheqja e bën ditën të ketë kuptim.

Çfarë ndodh kur mungon njëra

Nëse mbetesh vetëm me udhëheqjen, ke idenë e bukur dhe një ekip që s'di çfarë të bëjë të martën. Njerëzit entuziazmohen në takim dhe humbasin në praktikë. Mungon rendi: kush e merr përsipër, me çfarë afati, ku shënohet.

Nëse mbetesh vetëm me menaxhimin, ke tabelat e plota dhe asnjë arsye. Ekipi bën çdo gjë ashtu si duhet, por nuk e di pse. Kur vjen një ndryshim, askush nuk ka kurajë të hapë një rrugë të re, sepse çdo gjë është ndërtuar për të mbajtur gjendjen ekzistuese.

Zakonisht njerëzit anojnë nga njëra anë. Njëri është i lindur për vizione dhe harron faturat; tjetri e mban çdo gjë nën kontroll dhe harron të shpjegojë pse. Të dyja janë zakone, jo karaktere, dhe të dyja mund të korrigjohen.

Kur kalon nga punëtor në drejtues

Kalimi nga puna e vetë te puna me të tjerët është ku shumë njerëz ngecin. Deri dje të vlerësonin për atë që bëje ti. Sot vlerësohesh për atë që arrijnë të tjerët. Instinkti është të marrësh përsipër punën më të vështirë vetë, sepse e di ta bësh më shpejt. Në fillim ndihet si ndihmë, por pas pak bëhet pengesë: ekipi nuk mëson, ti lodhesh dhe punët e tjera mbeten pa vëmendje.

Menaxhimi të kërkon ta lësh punën nga dora; udhëheqja të kërkon të besosh. Të dyja janë të pakëndshme në fillim, dhe pikërisht kjo është shenja se po bën kalimin e duhur.

Si ta ndërtosh anën e menaxhimit

Nëse të vjen më natyrshëm të ëndërrosh sesa të organizosh, fillo me gjëra të vogla dhe të përsëritura:

• Shkruaj kush e bën çfarë dhe deri kur. Çdo detyrë pa emër dhe pa datë është shpresë, jo plan.
• Një bisedë e shkurtër çdo javë me secilin nga njerëzit e tu, ballë për ballë. Pesëmbëdhjetë minuta mjaftojnë për të parë ku ka bllokim.
• Delego qartë. Thuaj çfarë rezultati pret, jo si ta bëjë hap pas hapi, dhe kur do ta shohësh.
• Mbaje një listë të vetme të prioriteteve. Nëse gjithçka është urgjente, asgjë nuk është.

Si ta ndërtosh anën e udhëheqjes

Nëse je mjeshtër i listave, por njerëzit nuk të ndjekin me gëzim, ushtro anën tjetër:

• Shpjego arsyen para detyrës. „Duam t'i përgjigjemi klientëve brenda një dite sepse kështu fitojmë besim“ ka më shumë fuqi se „përgjigjuni shpejt“.
• Dëgjo më shumë se sa flet. Njerëzit që ndiejnë se i dëgjon të tregojnë gjëra që asnjë raport nuk do t'i tregonte.
• Bëj atë që kërkon. Nëse kërkon sinqeritet, thuaj ti së pari një gabim tëndin.
• Lejo të tjerët të vendosin. Udhëheqja e vërtetë prodhon udhëheqës të tjerë, jo ndjekës që pyesin për çdo gjë.

Një ditë, dy kapela

Pjesa më e vështirë është se nuk mund t'i ndash në kalendar. Në një orë po plotëson një porosi, në tjetrën po flet me dikë që po mendon të ikë nga puna. Një mënyrë për ta bërë më të lehtë është të pyesësh veten në fillim të çdo situate: a kërkon kjo një listë apo një bisedë? Nëse kërkon listë, menaxho. Nëse kërkon bisedë, udhëhiq.

Një ushtrim për të dy

Në fund të javës, merr dhjetë minuta dhe shkruaj dy lista. Në të parën, tri gjëra që i organizove mirë këtë javë. Në të dytën, tri herë kur ndihmove dikë të shohë më larg se detyra e ditës. Lista më e shkurtër të tregon ku duhet të investosh javën tjetër.

Edhe pa titull ushtrohet

Nuk të duhet të kesh ekip për të ushtruar të dyja. Kur organizon një udhëtim me shokët, menaxhon: rezervimet, orarin, kush merr çfarë. Kur i bind se ia vlen të shkoni, udhëheq. Edhe në një punë pa vartës, ndikon në të tjerët kur ndan një ide dhe kur mban fjalën.

Nuk është hierarki

Një gabim i zakonshëm është të mendosh se udhëheqja është më e lartë dhe menaxhimi më i ulët. Nuk është kështu. Një udhëheqës që nuk di të organizojë humbet besimin e ekipit shpejt. Një menaxher që nuk di të frymëzojë mbetet duke i mbajtur të gjitha mbi supe vetë. Të dyja janë aftësi që mësohen dhe nuk kërkojnë titull për t'u ushtruar.

Nëse do të thellohesh, në Sofia gjen përmbledhje librash për udhëheqjen dhe karrierën që të japin idetë kryesore në pak minuta: mund të zgjedhësh një ide për javën dhe ta provosh në punën tënde.