Trupi flet, por jo gjithmonë të vërtetën: si t'i lexosh shenjat pa u gabuar

Dikush të thotë „jam mirë“, por i ka krahët të kryqëzuar, shikon poshtë dhe përgjigjet shkurt. A është mirë vërtet? Mund të jetë, mund të mos jetë. Kjo e bën leximin e gjuhës së trupit njëkohësisht tërheqës dhe të rrezikshëm: duket se të jep përgjigje, kur shpesh të jep vetëm një pyetje të mirë.

Pse na tërheq kaq shumë

Fjalët i zgjedhim; trupin shpesh jo. Një buzëqeshje, një psherëtimë, një hap prapa i japin bisedës një shtresë të dytë, dhe ne i kapim shpesh pa e vënë re. Kjo të ndihmon në një bisedë me një koleg, në një takim pune, në një bisedë për çmimin, në një takim të parë. Por kërkon përulësi: nuk është mjet për t'i „zbuluar“ njerëzit, por për t'i dëgjuar më mirë.

Fillo me normën e personit

Gabimi më i zakonshëm është të marrësh një sjellje si shenjë pa e ditur si sillet zakonisht ai njeri. Ka njerëz që flasin me duar gjithë kohën; ka të tjerë që rrinë të palëvizur. Disa e shmangin shikimin nga natyra, jo nga pasiguria. Prandaj vëzhgoje së pari në momente të qeta. Ajo që vlen është ndryshimi: si është zakonisht, dhe çfarë ndryshon kur biseda prek një temë të caktuar.

Lexo grupe shenjash, jo shenja të vetme

Krahët e kryqëzuar mund të thonë se personi ndihet ftohtë, se është i lodhur ose thjesht se ndihet rehat në atë pozicion. Por kur shton edhe ndryshimin e zërit, një shikim që shmanget pikërisht kur prek një temë, dhe një trup që largohet pak, ke një përshtypje më të qëndrueshme. Edhe atëherë është hipotezë, jo fakt.

Disa gjëra që ia vlen t'i vëresh:

• Përputhja. A përputhet toni, fytyra dhe fjala? Kur nuk përputhen, ia vlen të pyesësh.
• Ndryshimi i befasishëm. Dikush ishte i qetë dhe papritur ngurtësohet kur përmendet një temë.
• Distanca. Afrohet, largohet, kthen trupin nga ti apo nga dera.
• Frymëmarrja dhe zëri. Shpejtohen apo ngadalësohen kur tema ndryshon?

Konteksti dhe kultura ndryshojnë gjithçka

Një shikim i drejtpërdrejtë mund të jetë shenjë respekti në një vend dhe shenjë sfide në një tjetër. Largësia ndërmjet njerëzve që flasin ndryshon nga një kulturë te tjetra. Edhe brenda të njëjtit qytet, një i ri mund të duket i ngurtë në një intervistë thjesht sepse është i merakosur. Para se të konkludosh diçka, pyet: çfarë po ndodh rreth tij tani? A është hera e parë që e takoj?

Fytyra tregon emocion, jo gënjeshtër

Fytyra e njeriut shpreh emocione në mënyra që shumë kultura i njohin: gëzimi, trishtimi, frika, zemërimi. Ka edhe shprehje shumë të shkurtra, që zgjasin një çast e quhen mikroshprehje. Por këtu duhet kujdes. Edhe nëse vëren një shprehje të tillë, ajo të tregon vetëm se diçka e prek njeriun, jo çfarë, dhe jo nëse po gënjen. Dikush mund të duket i frikësuar sepse po gënjen, ose sepse ka frikë se nuk do t'i besojnë, edhe kur thotë të vërtetën. Kërkimet për zbulimin e gënjeshtrës nga sjellja e trupit kanë dalë më të dobëta se sa pritet, dhe kjo vlen edhe për njerëz me përvojë.

Tri pyetje para se të konkludosh

1. A e kam parë këtë njeri në situata të tjera, që ta di normën e tij?
2. A ka një arsye tjetër të thjeshtë për këtë sjellje: lodhje, ftohtë, merak për diçka krejt tjetër?
3. Çfarë tjetër po më tregon biseda, përveç këtij detaji të vetëm?

Nëse nuk i përgjigjesh dot dy nga tri, mos e merr lexim të sigurt.

Mitet që ia vlen t'i lësh

• „Kush nuk të shikon në sy po gënjen.“ Jo domosdoshmërisht: shumë njerëz shikojnë larg kur mendojnë me përqendrim.
• „Krahët e kryqëzuar janë shenjë mbylljeje.“ Ndonjëherë, po. Ndonjëherë është thjesht një pozicion i rehatshëm.
• „Mund ta kuptosh çdo njeri për pesë minuta.“ Jo, dhe ai që e beson këtë gabon më shpesh.

Një shembull i sajuar

Ardita po prezanton një plan në një takim pune. Kolegu i saj, Besniku, ka krahët të kryqëzuar dhe mban sytë te laptopi. Ajo mund të mendojë se ai e kundërshton. Por pas takimit e pyet thjesht: „si të duket plani?“. Besniku i tregon se ka një afat tjetër që e mban në mendje dhe se plani i pëlqeu. Pa pyetjen, Ardita do të kishte dalë me një përshtypje krejt të gabuar.

Si ta përdorësh me mençuri

Kur vëren diçka që nuk përputhet, mos nxito të vendosësh. Pyet butë: „po të shoh pak të menduar, ka diçka që të shqetëson?“. Dëgjo përgjigjen. Në këtë mënyrë gjuha e trupit bëhet fillim biseda, jo gjykim. Nëse e ke gabim, humbet pak; nëse e ke drejt, ke treguar kujdes.

Fillo me trupin tënd

Pjesa më e lehtë për t'u mësuar je vetë ti. Si qëndron kur je i shqetësuar? Si ndryshon zëri kur je nervoz? Çfarë bëjnë duart? Kur e di këtë, mund ta zbusësh kur duhet, dhe ta kuptosh më mirë tjetrin. Autorë si Joe Navarro, në librin What Every BODY Is Saying, e trajtojnë këtë temë me shumë shembuj; ia vlen ta lexosh me mendje kritike.

Nëse të pëlqen të mësosh nga librat për psikologjinë dhe komunikimin, në Sofia mund të gjesh përmbledhje të tilla që i kalon për pak minuta, dhe pastaj të zgjedhësh cilin libër ta lexosh të plotë.

Një javë vëzhgimi

Për një javë, vëzhgo pa gjykuar. Në çdo bisedë shkruaj një gjë që vure re, pa e shpjeguar. Në fund të javës shiko ku e ke pasur gabim. Ky ushtrim të bën më të kujdesshëm, dhe aty fillon aftësia e vërtetë: jo të kuptosh çdo njeri, por të pyesësh më mirë.