Të bësh vetëm punën tënde: kufi i shëndetshëm apo largim i heshtur nga puna?

Fatmiri punon prej katër vjetësh si përgjegjës shitjesh në një kompani mesatare. Dikur qëndronte pas orarit për të mbyllur një ofertë, përgjigjej mesazheve të të premteve në mbrëmje dhe ofronte ide në çdo mbledhje. Sot mbyll kompjuterin në orën pesë, nuk hap më email-in nga shtëpia dhe në mbledhje flet vetëm kur e pyesin. Askush nuk ia ka thënë asnjë fjalë. Dhe ai vetë nuk është i sigurt nëse po e mbron veten apo po humbet diçka.

Kjo gjendje ka një emër që u përhap shpejt: „largim i heshtur“, ose në anglisht quiet quitting. Emri tingëllon si ikje, por shpesh nuk ka asnjë ikje në të. Njeriu mbetet në punë. Ndryshon vetëm sasia e vetes që jep.

Çfarë është në të vërtetë

Në thelb, është vendimi për të bërë punën për të cilën je i punësuar, plotësisht dhe mirë, por pa shtuar detyra të papaguara, orë shtesë ose përgjegjësi që askush nuk ta ka dhënë. Disa e quajnë dembelizëm. Të tjerë e quajnë thjesht lexim të drejtë të kontratës.

Të dyja leximet janë të cekëta. Pyetja që ka rëndësi nuk është çfarë bën, por pse e bën. Dy njerëz mund të largohen në orën pesë. Njëri e bën sepse ka një jetë të plotë jashtë punës dhe e di kufirin e tij. Tjetri e bën sepse është i lodhur, i pakënaqur dhe nuk i intereson më asgjë. Nga jashtë duken njësoj. Nga brenda janë dy botë.

Kufi apo tërheqje: një pyetje e vogël

Ka një mënyrë të thjeshtë për t'i ndarë. Pyete veten: „A e zgjodha unë këtë, apo më zgjodhi lodhja?“

• Kufi: e ke vendosur me mendje të qetë. Ndihesh më i lehtë pasi e ke bërë. Ke ende interes për punën që bën dhe për njerëzit rreth teje. Mund ta shpjegosh pa u mbrojtur.
• Tërheqje: ndodhi pak e nga pak. Ndihesh i shkëputur edhe kur nuk punon. Mendon të ndërrosh punë, por as për këtë nuk gjen fuqi. Nuk je thjesht duke dhënë më pak; ke pushuar të të interesojë.

Asnjëra nuk është për t'u turpëruar, por secila kërkon përgjigje shumë të ndryshme.

Çmimi i heshtur, kur kufiri bëhet mur

Të vendosësh kufij në punë është e shëndetshme. Problemi fillon kur kufiri shndërrohet në një mënyrë për të mos u përfshirë më me asgjë. Disa kosto janë të vështira për t'u parë, sepse vijnë ngadalë.

• Mësimi ngadalësohet. Detyrat e reja, ato që të shtyjnë pak jashtë asaj që di, janë ato që të bëjnë më të aftë. Nëse i refuzon të gjitha, pas disa vitesh je ende aty ku ishe.
• Njerëzit fillojnë të të harrojnë. Kur dikush mendon për kë t'i besojë një projekt të ri, i vjen ndër mend ai që ka ofruar vetë. Nuk është drejtësi e plotë, por ndodh.
• Puna bëhet bosh. Pjesa më interesante e çdo pune është ajo që nuk është shkruar në kontratë: ideja jote, mënyra si e zgjidh një problem. Kur e heq, mbetet vetëm detyrimi.
• Pakënaqësia të ndjek në shtëpi. Edhe kur mbyll kompjuterin, mendja mbetet aty.

Çmimi i anës tjetër, kur jep gjithçka

Do të ishte e padrejtë të tregohej vetëm njëra anë. Kush i thotë po çdo kërkese, kush qëndron çdo mbrëmje dhe kush merr përsipër punën e të tjerëve, paguan një çmim të vet. Lodhja grumbullohet, marrëdhëniet jashtë punës dobësohen dhe shpesh pas gjithë kësaj nuk vjen as promovimi, as mirënjohja e pritur.

Ajo që e bën këtë mënyrë të rrezikshme është se shpërblimi është i pasigurt. Mund të japësh shumë dhe të mos marrësh asgjë. Prandaj kufiri nuk është armik i karrierës; ndonjëherë është ajo që e mban të gjallë.

Pesë pyetje para se të vendosësh çfarë të bësh

1. Çfarë saktësisht ka ndryshuar: puna, shefi, ekipi, apo jeta ime jashtë punës?
2. Kur e kam ndjerë për herë të fundit se kjo punë ka kuptim?
3. Çfarë do të doja të mësoja këtë vit që nuk po mësoj?
4. A kam folur hapur me dikë, apo po presin të gjithë që unë të kuptoj vetë?
5. Nëse asgjë nuk ndryshon, si do ta ndiej veten pas një viti?

Përgjigjet nuk janë gjithmonë të bukura. Por janë më të dobishme se hamendja.

Një bisedë që shpesh shtyhet

Shumë njerëz e bëjnë këtë heshtje sepse biseda me shefin duket e frikshme. Megjithatë, një bisedë e qartë shpesh ndryshon më shumë se muaj të tërë të mbajtur brenda. Nuk ke nevojë të paraqitesh me ankesa. Mjafton të thuash dy gjëra: çfarë mund të japësh në mënyrë të qëndrueshme dhe çfarë ke nevojë për të vazhduar.

Për shembull: „Dua ta bëj punën time mirë dhe kam nevojë ta mbyll ditën në kohë. Do të doja të flisnim se cilat prioritete janë më të rëndësishme këtë tremujor, që të mos shpërndahem.“ Kjo nuk është kërkesë e madhe. Është një mënyrë për të kthyer heshtjen në marrëveshje.

Nëse përgjigjja është e ftohtë, ose nëse çdo kërkesë e arsyeshme merr përgjigje të ashpër, ke një të dhënë të vlefshme: problemi mund të mos jesh ti. Në atë rast, kërkimi i një vendi tjetër pune nuk është dorëzim; është një vendim i arsyeshëm.

Kur nuk është vetëm puna

Nëse ndjesia e boshllëkut të ndjek edhe në fundjavë, nëse nuk fle mirë, nëse ke humbur interesin për gjërat që të pëlqenin, mund të jetë diçka më e thellë se ngjarjet në zyrë. Të flasësh me një mjek ose psikolog nuk është dobësi. Ndonjëherë është hapi më i shpejtë për të kuptuar çfarë po ndodh.

Për ata që duan të mendojnë më thellë për punën, energjinë dhe qëllimin, Sofia ka përmbledhje librash për karrierën dhe udhëheqjen, që mund t'i lexosh në pak minuta, në rrugë për në punë ose gjatë një pushimi.

Fatmiri e kupton më në fund se nuk i duhen më pak orë, por një punë që të ndihet si e tija. Dhe kjo, të paktën, është diçka që mund ta ndryshojë.