Pesë libra për ata që kanë ide por nuk i fillojnë

Elira ka një fletore plot me ide për tregime. Çdo mbrëmje thotë se nesër do të ulet të shkruajë, dhe çdo mëngjes gjen një arsye për të mos nisur sot: një telefonatë, një këmishë për të hekurosur, një ide që ende nuk është mjaftueshëm e mirë. Fletorja po mbushet, tregimet jo.

Nëse e njeh këtë ndjenjë, problemi rrallë është mungesa e ideve. Zakonisht është mënyra si punon: pa ritëm, pa leje për të gabuar, pa një vend ku të nisë gjithçka. Librat më poshtë nuk të japin talent, por të ndihmojnë të ndërtosh një mënyrë pune. I kam renditur sipas një pyetjeje që mund ta bësh vetes, jo sipas famës.

Para se të zgjedhësh libër, emërto pengesën

Kush thotë „jam pa ide“ shpesh do të thotë diçka tjetër. Mund të jetë frikë se rezultati nuk do të jetë i mirë. Mund të jetë lodhje, sepse puna e përditshme të merr gjithë energjinë. Mund të jetë një krahasim me dikë që duket se po ecën më shpejt. Secila nga këto do një ilaç tjetër, dhe një libër që ndihmon njërën mund të të lërë indiferent para tjetrës.

Provo këtë: shkruaj në një fletë një fjali që fillon me „Nuk e nis sepse...“ dhe plotësoje pa u përpjekur ta bësh të bukur. Pastaj shiko më poshtë cili libër i përgjigjet asaj fjalie.

Kur drafti i parë nuk të del: „Bird by Bird“

Anne Lamott e shkroi Bird by Bird për shkrimtarët, por mësimi i saj vlen për këdo që krijon. Ajo thotë se drafti i parë i keq është diçka normale, madje e nevojshme. Askush nuk e shkruan mirë herën e parë; e rëndësishme është ta nxjerrësh nga koka dhe ta vësh në letër, që pastaj të kesh çfarë të ndreqësh.

Një nga imazhet e saj që mbahen mend është ky: mjafton të shohësh një copë të vogël të punës në çdo çast, aq sa të futet në një kornizë të vogël. Kur përpara teje është një projekt i madh, kjo këshillë të lehtëson menjëherë. Libri është i ngrohtë, ndonjëherë qesharak, dhe e përmend vazhdimisht frikën pa e lartësuar.

I përshtatet: kujtdo që e ndalon perfeksionizmi para fjalës së parë.

Kur të duhet një rutinë: „The Creative Habit“

Twyla Tharp është koreografe, dhe librin The Creative Habit e ka ndërtuar mbi një mendim të thjeshtë: krijimtaria nuk është befasi, është zakon. Ajo e nis ditën me një ritual të caktuar dhe e trajton punën si punë, jo si diçka që vjen rastësisht.

Një ide që mbahet mend: për çdo projekt të ri ajo hap një kuti ku mbledh gjithçka që lidhet me të, nga shënimet te imazhet. Kutia bëhet vendi ku nis puna. Mund ta provosh edhe ti, me një kuti të vërtetë ose me një dosje në kompjuter. Libri ka edhe ushtrime të vogla në fund të kapitujve, të cilat ia vlen t'i bësh vërtet.

I përshtatet: atij që pret frymëzim dhe nuk e gjen kur i duhet.

Kur dyshon në veten: „Steal Like an Artist“

Austin Kleon thotë diçka që të lehtëson menjëherë: asgjë nuk krijohet nga hiçi. Çdo artist mëson duke kopjuar, duke u ndikuar, duke bashkuar gjëra që ka parë te të tjerët. Libri është i shkurtër dhe i ilustruar, dhe mund ta lexosh në një mbrëmje.

Frika se „nuk jam mjaftueshëm origjinal“ është një nga bllokimet më të zakonshme, dhe ky libër e shpërndan me gjuhë të thjeshtë. Nuk të tregon se si të vjedhësh, por si të vëzhgosh me kujdes dhe të marrësh nga ata që admiron një mënyrë, jo një punë të gatshme.

I përshtatet: atij që krahasohet vazhdimisht me të tjerët.

Kur dëshiron ta mësosh zanatin: „On Writing“

Stephen King e ka ndarë librin On Writing në dy pjesë: një kujtim i shkurtër i rinisë dhe një pjesë mbi zanatin. Edhe nëse nuk të interesojnë romanet e tij, të dytën mund ta lexosh si një udhëzues pune. Ai këshillon të lexosh shumë, të shkruash çdo ditë, të punosh me derën mbyllur kur harton dhe me derën hapur kur rishikon.

Ky është një libër për ata që duan ta marrin krijimtarinë seriozisht, por pa fjalë të mëdha. Nuk premton magji; premton se me praktikë përmirësohesh.

I përshtatet: kujtdo që do të shkruajë, por edhe atij që do të krijojë çfarëdo tjetër me disiplinë.

Kur do të ndryshosh mënyrën si e sheh punën: „The Creative Act“

Rick Rubin, producent muzikor, e ka ndërtuar The Creative Act: A Way of Being nga shumë tekste të shkurtra, që mund t'i lexosh në çfarëdo rendi. Nuk është manual me hapa; është një mënyrë të menduari për vëmendjen, durimin dhe lirinë për të mos nxituar.

Disa lexues e duan për qetësinë e tij, të tjerë e gjejnë paksa të turbullt. Nëse të duhen udhëzime konkrete, ky nuk është libri yt i parë. Por nëse je në një periudhë ku punon shumë dhe ndjen se ke humbur lidhjen me atë që të pëlqente, mund të të japë një shtysë.

I përshtatet: atij që e njeh zanatin, por ka humbur gëzimin.

Si t'i përdorësh që të mos mbeten në raft

Njeriu që blen pesë libra për krijimtarinë dhe nuk krijon asgjë ka gabuar rrugën. Ja një plan i thjeshtë:

1. Zgjidh një libër sipas pengesës që ke tani, jo sipas listës.
2. Vendos një orar të vogël, dhjetë ose njëzet minuta në ditë, për punën tënde, para se të hapësh librin.
3. Lexo një kapitull dhe zbato një gjë prej tij të njëjtën ditë.
4. Kur mbaron, kthehu te lista dhe zgjidh librin tjetër vetëm nëse vërtet të duhet.

Nëse nuk di nga ta nisësh, përmbledhjet në Sofia mund të të japin një ide të shpejtë për secilin libër, dhe pastaj vendos cilin e dëshiron të plotë. Por mos e zgjat leximin si mënyrë për të shmangur punën: libri më i mirë për krijimtarinë është ai që e mbyll për ta nisur punën.