Njëzet e një ligje, katër tema: si ta lexosh Maxwell-in pa u humbur në listë

Libri The 21 Irrefutable Laws of Leadership i John C. Maxwell-it ka një format që e bën të lehtë ta hapësh kudo: njëzet e një ligje, secili me kapitullin e vet, me histori e shembuj. Por kjo është edhe pika e tij e dobët. Pas dhjetë kapitujsh, ligjet fillojnë të përzihen, dhe të mbetet një listë që nuk e mban mend dot.

Zgjidhja është ta gruposh. Kur ligjet shihen sipas temës, del në pah një mendim më i qartë: udhëheqja është para së gjithash një punë me veten, pastaj me njerëzit, pastaj me drejtimin, dhe në fund me ata që vijnë pas teje.

Merr një shembull të vogël. Arta është përgjegjëse e një ekipi shitjesh dhe ankohet se askush nuk merr iniciativë. Nëse e lexon Maxwell-in me këto katër tema në mendje, pyetja e saj nuk është më „pse nuk lëvizin?“, por „në cilën temë po dështoj unë: në besim, në lidhje, në drejtim apo në fuqizim?“ Kjo pyetje e ndryshon fillimin e bisedës.

Tema e parë: ti si udhëheqës

Këto ligje flasin për atë që ndodh brenda teje para se dikush të të ndjekë.

• Ligji i kapakut (Lid): aftësia jote për të udhëhequr vendos se sa lart mund të arrijë gjithçka tjetër që bën. Një ekip nuk e kalon dot nivelin e atij që e drejton.
• Ligji i procesit (Process): udhëheqja nuk mësohet brenda një sezoni, por me vite, nga gjërat e vogla të përditshme.
• Ligji i tokës së fortë (Solid Ground): besimi është themeli. Kush e humb, nuk e ndërton dot me fjalë.
• Ligji i sakrificës (Sacrifice): për t'u ngjitur, duhet të lësh diçka mbrapa, pozitë të rehatshme ose kohë të lirë.
• Ligji i imazhit (Image): njerëzit bëjnë atë që shohin, jo atë që u thuhet.

Tema e dytë: njerëzit rreth teje

Këtu Maxwell-i është më i miri. Pjesa më e madhe e udhëheqjes, thotë ai, është marrëdhënie.

• Ligji i ndikimit (Influence): udhëheqja është ndikim, jo titull. Nëse askush nuk të ndjek, ti thjesht po ecën vetëm.
• Ligji i respektit (Respect): njerëzit ndjekin natyrshëm dikë që e shohin më të fortë se vetja.
• Ligji i tërheqjes (Magnetism): tërheq njerëz të ngjashëm me ty. Nëse do një ekip të mirë, bëhu vetë dikush që ia vlen të ndiqet.
• Ligji i lidhjes (Connection): para se t'u kërkosh njerëzve të bëjnë diçka, prek zemrën e tyre. Askush nuk e ndjek dikë që nuk ndihet i kuptuar prej tij.
• Ligji i rrethit të brendshëm (Inner Circle): potenciali yt varet nga ata që i ke më pranë.
• Ligji i E.F. Hutton-it: kur udhëheqësi i vërtetë flet, njerëzit dëgjojnë.

Tema e tretë: drejtimi dhe vendimet

• Ligji i navigimit (Navigation): çdokush mund ta drejtojë timonin, por vetëm udhëheqësi e planifikon rrugën para nisjes.
• Ligji i prioriteteve (Priorities): të jesh i zënë nuk do të thotë të kesh bërë diçka.
• Ligji i intuitës (Intuition): udhëheqësit i shohin gjërat përmes syzeve të udhëheqjes, dhe me kohë këto syze bëhen instinkt.
• Ligji i kohës së duhur (Timing): kur vepron është po aq e rëndësishme sa ç'bën.
• Ligji i pranimit (Buy-In): njerëzit besojnë së pari te udhëheqësi dhe pastaj te vizioni i tij.

Tema e katërt: ekipi dhe ajo që mbetet

• Ligji i fuqizimit (Empowerment): vetëm udhëheqësit e sigurt në vetvete ua japin pushtetin të tjerëve.
• Ligji i fitores (Victory): udhëheqësit gjejnë mënyrën që ekipi të fitojë, sepse nuk e pranojnë dorëzimin.
• Ligji i vrullit (Momentum): një ekip që ka marrë vrull lëviz më lehtë; vështirësia është ta nisësh.
• Ligji i rritjes shpërthyese (Explosive Growth): nëse udhëheq ndjekës, shton; nëse udhëheq udhëheqës, shumëfishon.
• Ligji i trashëgimisë (Legacy): vlera e vërtetë e një udhëheqësi matet nga ata që vijnë pas tij.

Cilat ia vlen t'i fillosh së pari

Nuk kanë të gjitha ligjet të njëjtën peshë, dhe shumica e lexuesve nuk ka nevojë t'i zbatojnë të njëzet e një njëherësh. Nëse do të zgjidhja pesë për të nisur, do të ishin:

1. Ndikimi, sepse e ndryshon mënyrën si e mendon udhëheqjen: nuk të duhet pozitë për të nisur.
2. Procesi, sepse të kujton se nuk është vonë dhe nuk ka rrugë të shkurtër.
3. Toka e fortë, sepse pa besim gjithçka tjetër është fasadë.
4. Lidhja, sepse është aftësia që mund ta stërvitësh nga e hëna.
5. Fuqizimi, sepse është ai që zakonisht e kalon vijën nga menaxheri i mirë te udhëheqësi i mirë.

Të tjerat vijnë më pas, sipas rastit. Nëse sapo ke marrë një ekip, lexo për kohën e duhur dhe prioritetet. Nëse ke ekip prej vitesh, lexo për rrethin e brendshëm dhe trashëgiminë.

Ku libri është më i dobët

Disa kritika e bëjnë më të vlefshëm leximin. Së pari, shembujt janë zgjedhur që të përputhen me ligjin; në jetën reale, situatat janë më të ndërlikuara. Së dyti, ligjet nuk janë ligje në kuptimin shkencor; janë vëzhgime dhe bindje të një autori me përvojë të gjatë, dhe duhen lexuar kështu. Së treti, libri thekson shumë figurën e udhëheqësit të vetëm; në organizatat e sotme, udhëheqja shpesh ndahet midis shumë njerëzve.

Por si pikënisje për të menduar, është i dobishëm. Nuk të jep formula, të jep pyetje: cili ligj po e shkel ekipi im tani?

Një mënyrë për ta lexuar

Mos e lexo nga fillimi në fund. Merr temën që të duhet, lexo katër a pesë kapituj dhe pyet veten çfarë do të ndryshosh këtë javë. Nëse nuk ke kohë për librin e plotë, përmbledhjet e tij në Sofia i japin idetë kryesore kapitull pas kapitulli, dhe mund të vendosësh ku ia vlen të thellohesh.