Kush është zëri brenda teje? Një lexim i The Untethered Soul

Je nën dush dhe, pa e vënë re, po i përgjigjesh për të tretën herë një kolegu që nuk të ka thënë asgjë të keqe. Pastaj mendja të çon te fatura që nuk e ke paguar, pastaj te ajo që do të thuash nesër në mbledhje. Askush nuk e ka kërkuar këtë program. Vazhdon vetë, si radio e lënë ndezur në një dhomë tjetër.

Nga kjo përshtypje nis libri The Untethered Soul i Michael A. Singer. Ai nuk të jep një teknikë të re për të menaxhuar mendimet. Të bën një pyetje më të çuditshme: kush është ai që i dëgjon?

Një bashkëbanues që nuk ndalet kurrë

Singer fillon me diçka që e njeh çdokush, edhe pse rrallë e thotë me zë të lartë: brenda kokës ka një zë që komenton gjithçka. Të thotë çfarë duhet të të pëlqejë, çfarë duhet të të shqetësojë, çfarë duhej thënë dje. Autori e krahason me një bashkëbanues të bezdisshëm, që flet pa pushim dhe që nuk del dot nga shtëpia.

Pika e parë e librit është e thjeshtë: ky zë nuk është i çuditshëm dhe nuk është vetëm i yti. Të gjithë e kanë. Problemi nis kur e marrim për veten tonë dhe i besojmë çdo fjalë.

Ai që vëren

Ideja kryesore vjen këtu. Nëse mund ta dëgjosh zërin, atëherë ti nuk je vetëm zëri. Dikush e vëren që po flet, dhe ky dikush është një vend tjetër brenda teje, më i qetë dhe më i gjerë. Singer e quan këtë pjesën që vëzhgon: atë që ndjen frikën pa u bërë vetë frikë.

Kjo duket si lojë fjalësh, por ndryshon mënyrën se si i përjeton gjërat. Kur mendon „jam i shqetësuar“, je brenda shqetësimit. Kur mendon „po vërej që mendja po shqetësohet“, ke bërë një hap prapa dhe ke një pamje më të qartë.

Çfarë do të thotë „të lësh“

Pjesa e dytë e librit është për ngushtimin që mbetet brenda pas një përvoje të rëndë: një fyerje, një turp, një dështim. Autori thotë se kur përpiqemi ta shmangim ose ta shtypim, ai ngushtim mbetet dhe na drejton pa e kuptuar. Zgjidhja që propozon është e kundërta e luftës: e ndjen, nuk e ushqen me histori dhe e lë të kalojë.

Fjala „lësho“ këtu nuk do të thotë „mos u kujdes“. Do të thotë të mos mbash një pikëllim në dorë vetëm sepse nuk di ku ta vësh. Jeta vazhdon të kërkojë veprim prej teje, vetëm se veprimi vjen nga një vend më i qetë.

Pse e marrim zërin për veten

Zërin e kemi dëgjuar që nga fëmijëria, prandaj nuk na duket si zë i veçantë. Duket si „unë“. Kur mendon „nuk jam i aftë“, nuk e merr si mendim, por si fakt për veten. Singer thotë se paqja fillon pikërisht kur e dallon ndryshimin: një mendim është diçka që kalon, jo diçka që je.

Një provë e thjeshtë: mendimet ndryshojnë gjatë ditës. Në mëngjes je i sigurt, në mbrëmje i lodhur dhe i zymtë. Nëse ti do të ishe vetë këto mendime, do të ndryshoje çdo orë. Por diçka në ty mbetet njësoj dhe i vëren të gjitha.

Një provë e vogël për sot

Libri nuk të kërkon të përmbysësh jetën. Mund ta provosh idenë e tij në një ditë të zakonshme:

1. Kap një mendim që përsëritet. Për shembull, ke dërguar një mesazh dhe e kontrollon telefonin çdo minutë për përgjigje. Thuaji vetes me qetësi: „po vërej se pres përgjigje“.
2. Pyet kush e vëren. Mos kërko përgjigje të bukur. Mjafton të ndjesh se ka një hapësirë midis teje dhe mendimit.
3. Mos e debato. Zëri do të sjellë argumente të reja. Nuk është e nevojshme t'u përgjigjesh të gjithave.
4. Merr frymë dhe bëj gjënë tjetër. Nëse ndjen ngushtim në gjoks ose në stomak, lëre të jetë aty pa e larguar me forcë.

Në fillim do të harrosh pothuajse çdo herë. Kjo është normale. Vetë ushtrimi është të kujtohesh, sa herë që të kujtohet.

Ku duhet ta lexosh me kujdes

Ky është një libër shpirtëror, jo një tekst shkencor, dhe duhet lexuar kështu. Disa nga shpjegimet e tij, sidomos ato për energjinë që lëviz brenda trupit, janë përshkrime të përvojës së autorit, jo gjëra që mund t'i provosh në laborator. Nëse të duken të largëta, merri si metaforë dhe mbaj atë që të duket me vlerë.

Një rrezik tjetër është ta marrësh si ikje: „nuk duhet të më prekë asgjë“. Libri nuk thotë këtë. Dhimbja e vërtetë, humbja, frika e madhe kanë nevojë për kohë dhe, kur zgjasin, për një specialist. Nëse ankthi apo trishtimi të pengon jetën e përditshme, psikologu ose mjeku është ndihma e duhur, jo një libër.

Edhe një gjë për lexuesin kritik: Singer është autor me ndikim, por një libër i mirë nuk të kërkon ta pranosh si të vërtetë të plotë. Lexoje si ftesë për të provuar një vëzhgim, jo si doktrinë.

Kujt i shkon ky libër

• Atij që nuk e fik dot mendjen në mbrëmje dhe dëshiron një mënyrë tjetër për ta parë.
• Atij që ka lexuar libra për zakone dhe produktivitet dhe po kërkon diçka më të brendshme.
• Atij që ka durim për një tekst të qetë, që përsërit idenë në mënyra të ndryshme.

Nëse nuk je i sigurt se ta do mendja një libër të tërë për këtë temë, përmbledhja e Sofias në shqip është një mënyrë e mirë për ta provuar: kapitull pas kapitulli, në pak minuta. Nëse ideja të flet, libri i plotë ka shumë më tepër shembuj dhe qetësi.

Pyetja që të mbetet nga ky libër është e vogël dhe e vështirë njëkohësisht: kur mendja flet, kush po dëgjon? Provoje sonte, nën dush.