Kur zemërohesh me partnerin: si ta shuash zjarrin pa e djegur marrëdhënien

Elira kthehet në shtëpi e lodhur dhe gjen lavatricen të hapur, dyshemenë të lagur dhe Gentin para televizorit. Nuk ka kaluar as një minutë dhe ajo po bërtet: „Gjithmonë ti! Asgjë nuk e bën nëse nuk ia thua!“ Gjysmë ore më vonë të dy po flasin për gjëra që s'kanë të bëjnë fare me lavatricen, dhe nata ka përfunduar me dy shpina të kthyera.

Situata duket e vogël, por ndjenja që e shkaktoi është e vërtetë. Zemërimi nuk është armik i dashurisë. Problemi është ajo që bëjmë me të pas sekondës së parë, sepse në atë çast vendoset nëse biseda mbetet bisedë apo bëhet sulm.

Zemërimi është një alarm, jo një gjykim

Kur zemërohesh, trupi ta thotë para mendjes: zemra rreh më shpejt, nofullat shtrëngohen, zëri ngrihet. Është një sistem i vjetër mbrojtjeje, ndërtuar për rreziqe fizike, dhe nuk e dallon mirë një sulm nga një koment i hidhur i partnerit. Prandaj fjalët që thua në atë çast shpesh nuk janë ato që mendon vërtet.

Kjo ide të ndihmon të ndash dy gjëra: ndjenjën dhe veprimin. Ndjenja është e lejuar dhe shpesh e arsyeshme. Veprimi, domethënë ajo që thua dhe si e thua, është ai që mund ta zgjedhësh.

Pyet çfarë ka poshtë zemërimit

Shpesh zemërimi është mbulesa e një ndjenje tjetër. Elira nuk është vërtet e mërzitur nga lavatrica. Ajo ndihet e vetme me punët e shtëpisë dhe e pavënë re. Gentit i duket se bën mjaft dhe askush nuk e vlerëson. Po të ishin ndalur një çast, secili do të kishte thënë diçka më të butë dhe më të vërtetë.

Provo këtë pyetje herën tjetër: nëse zemërimi do të ishte një emër për diçka tjetër, cili do të ishte? Lëndim, frikë se nuk të dëgjojnë, lodhje, turp? Kur e gjen emrin, ke diçka që mund ta thuash pa i vënë tjetrit vulën e fajtorit.

Në çastin e nxehtë: ndalo para se të flasësh

Në çast, nuk ke nevojë për teori të bukura. Ke nevojë për një frenim. Ja disa gjëra që ia vlen t'i kesh gati:

• Merr frymë ngadalë. Nxjerrja e gjatë e ajrit i thotë trupit se nuk ka rrezik. Nuk është magji, por e ul ritmin mjaftueshëm sa të mendosh.
• Thuaj që ke nevojë për një pushim. „Jam shumë i nervozuar tani, po kthehem pas njëzet minutash.“ Thuaji partnerit se do të kthehesh, që pushimi të mos duket si ikje ose si ndëshkim.
• Largohu për të qetësuar trupin, jo për të ndërtuar fjalimin. Ec, laj fytyrën, pi ujë. Nëse e përdor kohën për të përgatitur fjalinë më goditëse, rikthehesh me më shumë zjarr.
• Kthehu vërtet. Pushimi që nuk mbaron me bisedë bëhet heshtje që dhemb.

Fjalët që e mbajnë bisedën gjallë

Dallimi mes kritikës dhe ankesës është i madh. Kritika godet personin: „Ty nuk të intereson fare.“ Ankesa përshkruan një gjë të caktuar: „Kur e gjej lavatricen të hapur pasi kam ardhur e lodhur, ndihem e vetme.“ E para e lë tjetrin pa rrugë, vetëm me mbrojtjen. E dyta i lë një gjë që mund ta rregullojë.

Studiuesi John Gottman, që ka vëzhguar çifte për shumë vite, ka përshkruar katër sjellje që e dëmtojnë më shumë një marrëdhënie: kritikën e vazhdueshme, përbuzjen, mbrojtjen dhe tërheqjen e plotë në heshtje. Më e rënda prej tyre është përbuzja, domethënë tallja, sarkazma, rrotullimi i syve. Nëse e kap veten duke ia bërë këtë partnerit, ndalo, sepse shpejt do të sjellë më shumë dëm se një debat i zjarrtë.

Prandaj fillo me përshkrimin: çfarë ndodhi, si ndihem unë, çfarë do të më ndihmonte. Janë tri fjali të thjeshta, por ndryshojnë gjithçka.

Pas zënkës: riparimi

Të gjitha çiftet e kanë zënkat; ato që qëndrojnë së bashku e dinë të riparojnë. Riparimi është çdo gjest që thotë „dua që ta kalojmë këtë bashkë“. Mund të jetë një fjali: „Më vjen keq që e thashë kështu.“ Mund të jetë një gjest i vogël, një çaj, një dorë mbi shpinë.

Kur biseda ftohet, ktheje te çështja origjinale, por këtë herë me kureshtje: çfarë ishte vërtet e rëndësishme për secilin? Shpesh del se secili kishte një nevojë të ndryshme, dhe asnjëri nuk ishte armik i tjetrit.

Stërvitu për bisedat e vështira kur nuk jeni në zënkë

Është e vështirë të flasësh butë në mes të stuhisë nëse nuk e ke provuar kurrë në mot të mirë. Gjej me partnerin një çast të qetë në javë, ndoshta një shëtitje të dielën pasdite, dhe pyete tri gjëra: çfarë e ka lodhur këtë javë, çfarë ka qenë e mirë mes jush, çfarë do të donte ndryshe? Pastaj lëre të të pyesë edhe ai. Këto biseda të vogla ndërtojnë besimin që të ndihmon kur një zënkë vjen vërtet.

Modelet që e ushqejnë zemërimin

Disa zënka nuk lindin nga fjalët, por nga kushtet. Kur je i uritur, i pagjumë ose i mbingarkuar me punë, pragu yt bie. Nëse zënkat e tua ndodhin gjithmonë në të njëjtën orë ose në të njëjtën temë, nuk ka të bëjë me karakterin. Ka të bëjë me një model që mund ta ndryshosh: një bisedë e planifikuar për punët e shtëpisë, një rregull për të mos zgjidhur mosmarrëveshje pas dhjetë të natës, një javë me më shumë gjumë.

Kur duhet ndihmë nga jashtë

Ky shkrim flet për zemërimin e zakonshëm mes dy njerëzve që ndihen të sigurt me njëri-tjetrin. Nëse ke frikë nga partneri yt, nëse të kërcënon, të godet, të kontrollon ose të poshtëron, nuk është çështje komunikimi dhe nuk zgjidhet me teknika. Kërko ndihmë nga dikush që i beson ose nga një shërbim profesional. Edhe nëse zemërimi yt të frikëson vetë, një këshilltar martese ose psikolog mund të të ndihmojë të gjesh rrugë më të sigurta.

Dy libra për të vazhduar

The Seven Principles for Making Marriage Work i Gottman-it ka shembuj të qartë të asaj që funksionon në çifte. Nonviolent Communication i Marshall Rosenberg-ut mëson të flasësh për nevojat e tua pa akuzuar. Nëse nuk ke kohë për të dy, përmbledhjet e tyre në Sofia të japin idetë kryesore në pak minuta, dhe pastaj mund të vendosësh nëse do të futesh më thellë.