Kur mendja vazhdon të ecë në rreth: si t'i lësh brengat që nuk varen nga ti

Ermira ka dërguar dosjen për një punë të re dhe ka tri ditë që pret përgjigje. Çdo herë që telefoni dridhet, e zë frymën. Natën e përsërit në mendje bisedën e intervistës fjalë për fjalë: „Pse thashë atë gjë? Po sikur më panë të papërgatitur?“ Asgjë nuk ka ndryshuar që nga dita e parë, por mendja vazhdon të ecë në rreth.

Nëse e njeh këtë ndjesi, gjëja e parë që duhet ta dish është se nuk ke ndonjë të metë. Brengosja është një zakon i mendjes, jo një e metë e karakterit. Dhe si çdo zakon, mund të ndryshohet pak nga pak. Qëllimi nuk është të mos brengosesh kurrë, por të mos e lësh brengën të të udhëheqë.

Pse mendja nuk e lëshon

Kur diçka është e pasigurt, truri e merr si rrezik dhe fillon të provojë skenarë: çfarë mund të ndodhë më keq? Skenarët të japin ndjesinë se po përgatitesh. Por përgatitja është shpesh iluzion, sepse nuk ka asgjë konkrete për t'u bërë. Del vetëm lodhja, pa asnjë dobi.

Tri gjëra e mbajnë këtë rreth në lëvizje:

• Pasiguria të duket më e rëndë se lajmi i keq. Mendja më mirë shpik një përgjigje të errët sesa të durojë një pikëpyetje.
• Përsëritja të jep iluzionin e kontrollit. Kur i rikthen mendimet, të duket sikur po bën diçka.
• Mendimet katastrofike e ushqejnë shqetësimin: „do të ndodhë më e keqja“, „ata sigurisht janë zemëruar me mua“.

Një hartë me tri zona

Hapi i parë është të ndash çdo brengë sipas asaj që mund të bësh për të. Merr një fletë dhe vizato tri kolona.

Zona e parë: ajo që varet nga ti

Këtu hyjnë veprimet: të ndreqësh CV-në, të bësh pyetjen që ke frikë ta bësh, të shkosh te mjeku. Për çdo brengë në këtë kolonë, shkruaj hapin e radhës dhe një datë. Pasi ta kesh vendosur në kalendar, mendja ka më pak arsye ta mbajë në gjendje alarmi.

Zona e dytë: ajo që mund ta ndikosh, por jo ta vendosësh

Mund të paraqitesh sa më mirë dhe të dërgosh një mesazh të sjellshëm pas disa ditësh, por vendimi u takon të tjerëve. Bëj pjesën tënde një herë, mirë, dhe pastaj mbylle.

Zona e tretë: ajo që mund vetëm ta pranosh

Moti i ditës së dasmës. Çfarë mendojnë të tjerët për ty. Një sëmundje që nuk ke fuqi ta ndryshosh sot. Këtu puna nuk është të zgjidhësh, por të mësosh të jetosh me pasigurinë. Është zona më e vështirë, dhe për të flasim më poshtë.

Një minutë për kur brenga të kap papritur

Kur mendimet fillojnë të nxitojnë, mos u përpiq t'i ndalosh me forcë; kjo i bën më të fuqishme. Provo këta hapa të shkurtër:

1. Thuaje me zë ose shkruaje. „Po brengosem se mos ma refuzojnë kërkesën.“ Një frikë e emërtuar është më e vogël se një re e paformë.
2. Pyet: në cilën zonë bie? Nëse bie në të parën, bëj një hap të vogël. Nëse në të tretën, mos kërko zgjidhje; kalo te hapat që vijojnë.
3. Merr frymë ngadalë. Thith ajrin duke numëruar deri në katër, nxirre duke numëruar deri në gjashtë. Nxjerrja e gjatë i thotë trupit se rreziku nuk është i menjëhershëm.
4. Kthehu te ajo që po bën. Shiko pesë gjëra rreth teje, dëgjo dy tinguj, ndiej këmbët në dysheme. Kur vëmendja kthehet te çasti, rrotullimi mbetet pa karburant.

Brengë apo përgatitje?

Një provë e thjeshtë për të dalluar: pas një ore mendimi, a ke një gjë të re për të bërë? Nëse po, ishte përgatitje. Nëse jo, ishte rrotullim. Pa këtë pyetje, ora e mendimit kthehet në mbrëmje të humbur, dhe e nesërmja nis me më pak energji.

Një orar për brengat

Duket e çuditshme, por funksionon për shumë njerëz: cakto çdo ditë njëzet minuta, mundësisht jo para gjumit, për të menduar vetëm për brengat. Kur gjatë ditës të vjen një mendim shqetësues, shkruaje në një shënim dhe thuaji vetes: „E marr në orën tetë.“

Gjëja e habitshme është se kur vjen ora, shumë nga ato mendime nuk të duken më aq urgjente. Disa janë tretur vetë. Të tjerat i trajton me kokë më të qetë, me laps në dorë, jo në mes të një bisede apo të një udhëtimi.

Shkruaji, mos i mbaj në kokë

Koka është vend i keq për të ruajtur brenga, sepse atje ato ndryshojnë formë çdo herë. Në letër qëndrojnë të palëvizshme, dhe shumë herë të duken më të vogla sesa ishin brenda teje. Mund të shkruash një listë me të këqijat që mund të ndodhin dhe, përbri secilës, çfarë do të bëje në atë rast. Shpesh zbulon se ke një plan, edhe për gjërat që të trembin.

Kur vjen nata

Në errësirë, mendimet duken gjithmonë më të mëdha. Nëse nuk të zë gjumi për më shumë se njëzet minuta, ngrihu dhe bëj diçka të qetë në dritë të ulët: lexo disa faqe, pi një çaj. Mos e merr telefonin në dorë; lajmet dhe rrjetet sjellin lëndë të re për brengat dhe asnjë përgjigje për to.

Libra që ia vlen t'i lexosh

• The Happiness Trap nga Russ Harris: të mëson të vëresh mendimet pa i ndjekur, me ushtrime të shkurtra që mund t'i provosh vetë.
• Feeling Good nga David D. Burns: shpjegon mënyrat e shtrembëruara të të menduarit dhe si t'i ndreqësh me shkrim, hap pas hapi.

Në Sofia, përmbledhjet e librave të psikologjisë të lejojnë të marrësh idetë kryesore në pak minuta dhe të vendosësh vetë cilin libër ia vlen ta lexosh të plotë.

Kur nuk mjafton vetëm ti

Nëse brengat të prishin gjumin javë të tëra, të pengojnë punën ose marrëdhëniet, ose të shoqërohen me ankth që të zë frymën, flit me një specialist. Kjo nuk është dobësi; është njësoj si të shkosh te mjeku për një dhimbje që nuk kalon. Këshillat e mësipërme janë të dobishme, por nuk zëvendësojnë një terapi të mirë.