Ide të reja pa pritur frymëzimin: gjashtë ushtrime për çdo ditë

Kur dëgjojmë fjalën „kreativ“, mendja na shkon te piktorët, muzikantët, shkrimtarët. Për veten tonë shpesh mendojmë, qysh nga shkolla, se „nuk kemi dorë“. Por kreativiteti është shumë më i zakonshëm se kaq. Një nënë që shpik një lojë për ta bindur fëmijën të hajë, një mekanik që ndreq një defekt me pjesët që ka në dorë, një mësues që u shpjegon nxënësve një ide të vështirë me shembullin e një ndeshjeje futbolli — secili prej tyre po krijon diçka që nuk ekzistonte pak më parë.

Lajmi i mirë është se kjo aftësi stërvitet. Nuk të duhet frymëzim, nuk të duhet një studio. Të duhen disa zakone të vogla dhe pak durim me veten.

Krijimtaria është punë e përsëritur, jo shkëndijë

Ideja e „çastit të madh“ është joshëse, por rrallë i përshtatet realitetit. Njerëzit që nxjerrin ide të mira shpesh e bëjnë thjesht se nxjerrin shumë ide. Disa dalin të dobëta, disa të mesme, dhe një a dy të mira. Nëse pret që e mira të vijë vetë, mund të presësh gjatë. Nëse e stërvit mendjen çdo ditë, e mira vjen më shpesh.

Prandaj ushtrimet më poshtë janë të vogla qëllimisht. Pesë minuta të përditshme vlejnë më shumë se një mbrëmje e vetme „krijuese“ çdo muaj.

1. Shiko një gjë më gjatë se zakonisht

Çdo ditë zgjidh një objekt të zakonshëm: një filxhan, një portë, një copë bukë. Shikoje për një minutë të plotë dhe pyet veten: nga çfarë është bërë? Kush e ka menduar kështu? Çfarë do të ndryshoja nëse do ta bëja vetë? Duket e çuditshme, por sapo e ndalon vëmendjen, fillon të vësh re detaje që për vite të kanë shpëtuar. Idetë e reja shpesh nisin nga një gjë e vogël që e ke vënë re vonë.

2. Vendos një kufi të ngushtë

Mund të të duket e kundërta e asaj që pret, por liria e plotë shpesh e bllokon mendjen. Një faqe e bardhë pa kufij të bën të ndihesh i humbur. Një kufi të jep një pikëmbështetje.

Provo: shkruaj një histori në vetëm gjashtë fjali. Gatuaj një drekë me tre përbërës. Rirregullo dhomën pa blerë asgjë. Zgjidh një problem në punë duke imagjinuar se ke gjysmën e kohës. Kur nuk mund të bësh gjënë e zakonshme, je i detyruar të gjesh një rrugë tjetër, dhe aty lind ideja.

3. Bashko dy gjëra që nuk kanë lidhje me njëra-tjetrën

Shumë ide të mira janë pikërisht kjo: një gjë e njohur e vendosur në një vend të papritur. Merr dy fjalë të rastit, për shembull „furrë“ dhe „bibliotekë“, dhe pyet: çfarë ndodh nëse i bashkoj? Mund të dalë diçka qesharake. Mund të dalë edhe një ide e vërtetë, si një furrë me raft librash ku lexuesit lënë kopjet e tyre.

Edhe në punë funksionon. Një ekip shitjesh mund të huazojë mënyrën si e organizon rendin një kuzhinë e zënë. Një mësues mund të huazojë një truk nga fotografia. Sa më të ndryshme të jenë dy botët, aq më e pazakontë del ideja.

4. Mbaj një fletore të vogël në xhep

Idetë vijnë në çastet më të papërshtatshme: në autobus, para gjumit, në radhën e bankës. Dhe ikin po aq shpejt. Një fletore e vogël, ose shënimet e telefonit, i kap para se të harrohen. Nuk është e nevojshme t'i përpunosh. Shkruaj dy-tre fjalë dhe kthehu atyre të dielën.

Ka edhe një përfitim të dytë: kur sheh sa ide ke mbledhur në një muaj, pushon së menduari se „nuk jam kreativ“. Provat janë para syve.

5. Lejo ideve të këqija të dalin

Pengesa më e madhe e kreativitetit nuk është mungesa e ideve. Është zëri brenda teje që e fshin çdo ide para se ta shkruash, sepse „është e kotë“ ose „do të qeshin me mua“. Ky zë të duket i arsyeshëm, por të pengon në rrugën e vetme që të çon te një ide e mirë: të kalosh nëpër disa të dobëta.

Provoje kështu: kur kërkon një zgjidhje, shkruaj dhjetë ide pa u ndalur, përfshirë ato që të duken qesharake. Gjykoji vetëm kur të mbarosh. Do të çuditesh sa shpesh një ide „qesharake“ fsheh diçka me vlerë.

6. Largohu që të kthehesh me mendje të pastër

Kur ke ngecur në një problem, të shtysh më fort shpesh nuk ndihmon. Dil për një shëtitje, laji enët, bëj dush. Mendja vazhdon të punojë në prapaskenë, ndërsa ti e le të qetë. Shumë njerëz thonë se zgjidhja iu erdhi pikërisht kur nuk po mendonin për të.

Kjo nuk do të thotë të heqësh dorë. Do të thotë të punosh fort, pastaj të pushosh me qëllim, pastaj të kthehesh. Dy-tre herë në ditë, pa telefon në dorë, është e mjaftueshme.

Frika nga dështimi dhe nga mendimi i të tjerëve

Pas të gjitha këtyre ushtrimeve qëndron një pengesë më e thellë: dëshira për të dalë mirë. Kur çdo gjë që krijojmë duhet të jetë e përsosur, nuk krijojmë asgjë. Duam t'i përgjigjemi pritjeve të të tjerëve dhe e harrojmë se ç'na intereson vetë.

Një mënyrë e thjeshtë për ta zbutur këtë është ta bësh të vogël rrezikun. Ndaje një ide të papjekur vetëm me një person që i beson. Bëje një provë të vogël në vend të një projekti të madh. Nëse nuk del mirë, humb një mbrëmje, jo reputacionin. Dhe çdo provë, edhe e dështuar, të mëson diçka që nuk e merr nga leximi.

Në Sofia ka përmbledhje librash për krijimtarinë dhe zakonet e mendjes; mund të të japin një shtysë kur ndihesh i ngecur. Por ushtrimet e mësipërme nuk kërkojnë asgjë tjetër veçse ty.

Një javë provë

Mos i nis të gjitha njëherësh. Ja një plan i butë:

• E hënë: shiko një objekt për një minutë dhe shkruaj tri gjëra që nuk i kishe vënë re.
• E martë: zgjidh një detyrë të zakonshme dhe bëje me një kufi të ri.
• E mërkurë: bashko dy fjalë të rastit dhe shkruaj një ide.
• E enjte: shkruaj dhjetë ide për një problem të vogël, edhe të dobëtat.
• E premte: dil për një shëtitje pa telefon dhe shënoje çfarë të ra ndërmend.
• Fundjavë: lexo fletoren dhe zgjidh një ide që do ta provosh.

Pas një jave nuk do të jesh artist. Por do të kesh vënë re se mendja jote lëviz më lehtë, dhe ky është fillimi i vërtetë. Kreativiteti nuk është diçka që e ke ose nuk e ke; është diçka që e ushtron, si çdo aftësi tjetër.