Fjalët e duhura në momentin e duhur: tetë libra për njerëzit që duan të flasin e të dëgjojnë më mirë

Pak njerëz e mësojnë komunikimin në shkollë, megjithatë shumica e problemeve në punë e në familje fillojnë aty. Një mesazh që u kuptua ndryshe. Një bisedë që duhej bërë dhe u shty për muaj. Një takim ku njeriu i duhur nuk foli, ose foli por askush nuk e dëgjoi.

Lajmi i mirë është se komunikimi mësohet, dhe disa autorë e kanë shpjeguar shumë mirë. Në vend të një liste të gjatë me tituj, po e ndaj këtë zgjedhje sipas momentit kur të duhet vërtet një libër: kur duhet të thuash diçka të vështirë, kur duhet të dëgjosh, kur duhet të shpjegosh dhe kur duhet të shkruash.

Kur duhet të thuash diçka të vështirë

Difficult Conversations nga Douglas Stone, Bruce Patton dhe Sheila Heen. Ky është libri që do ta rekomandoja i pari. Autorët thonë se çdo bisedë e vështirë ka në fakt tri biseda brenda: çfarë ndodhi, si ndihemi dhe çfarë thotë kjo për ne si njerëz. Kur i dallon të tria, kupton pse një kritikë e vogël mund të shkaktojë një grindje të madhe.

Radical Candor nga Kim Scott. Ideja kryesore është e thjeshtë: kujdesu për njerëzit dhe në të njëjtën kohë thuaju të vërtetën. Libri është shkruar për shefat, por ndihmon këdo që e ka të vështirë të japë një mendim të sinqertë pa e lënduar tjetrin.

Nonviolent Communication nga Marshall B. Rosenberg. Një mënyrë për të folur që ndjek katër hapa: ç'ke vënë re, si ndihesh, çfarë të nevojitet dhe çfarë kërkon. Në fillim tingëllon si formulë, por pas pak provash zbulon se të ndihmon të flasësh pa akuzuar.

Kur duhet të dëgjosh

Thanks for the Feedback nga Douglas Stone dhe Sheila Heen. Shumica e librave flasin si ta japësh një vërejtje. Ky flet për anën tjetër: si ta marrësh. Kupton pse disa fjali të bëjnë të mbyllesh menjëherë dhe si të dëgjosh edhe kur nuk të pëlqen ajo që po të thuhet.

Just Listen nga Mark Goulston. Autori është psikiatër dhe shkruan për një problem të vërtetë: si t'i flasësh dikujt që nuk do të dëgjojë. Nuk bëhet fjalë për teknika të ndërlikuara, por për ta bërë tjetrin të ndihet i kuptuar, që pastaj të hapet vetë.

Kur duhet të shpjegosh

Made to Stick nga Chip dhe Dan Heath. Pse disa ide mbahen mend dhe të tjerat harrohen? Vëllezërit Heath japin gjashtë tipare: ide e thjeshtë, e papritur, konkrete, e besueshme, që prek ndjenjat dhe që tregohet si histori. Është një libër për këdo që duhet ta bindë një ekip, një klasë ose një familje.

Supercommunicators nga Charles Duhigg. Duhigg thotë se shpesh nuk e kuptojmë që në një bisedë po flasim për gjëra të ndryshme: njëri dëshiron zgjidhje praktike, tjetri do të ndajë një ndjenjë. Kur e kupton çfarë lloj bisede po zhvillon, e bën më të lehtë të lidhesh me tjetrin.

Kur duhet të shkruash

On Writing Well nga William Zinsser. Edhe pse ka të bëjë me shkrimin, ky libër ndihmon edhe në të folur. Mesazhi i tij është se qartësia është një formë respekti: hiq fjalët e panevojshme, thuaj atë që do të thuash. Pasi ta lexosh, çdo email që shkruan do të jetë më i shkurtër dhe më i qartë.

Nëse nuk di nga të fillosh

Ka njerëz që kanë shumë gjëra për të përmirësuar dhe nuk dinë ku të vënë dorën. Për ta, fillimi më i mirë është dëgjimi. Sepse kur dëgjon mirë, fiton në çdo bisedë tjetër: kupton më shpejt, pyet më mirë dhe flet vetëm kur ke diçka për të shtuar. Librat Just Listen dhe Thanks for the Feedback janë dy fillime të mira. Pasi të kesh mësuar të dëgjosh, kalo te biseda e vështirë, dhe vetëm në fund te të folurit para shumë njerëzve. Rendi ka rëndësi: ata që fillojnë me retorikën shpesh flasin bukur, por nuk dinë të dëgjojnë.

Si t'i lexosh që të të ndihmojnë

Një gabim i zakonshëm është të lexosh tetë libra komunikimi dhe të mos ndryshosh asgjë në të folur. Libri nuk të ndryshon, ndërsa praktika po. Ja si ta përdorësh:

• Zgjidh një libër sipas problemit të sotëm. Nëse javën e ardhshme ke një bisedë të vështirë me kolegun, nis me Difficult Conversations.
• Merr një ide nga çdo kapitull dhe provoje në një bisedë të vërtetë brenda javës.
• Shënoje çfarë ndodhi. Dy rreshta në fletore mjaftojnë: çfarë provova, çfarë ndryshoi.

Nëse nuk ke kohë për libra të plotë, mund të fillosh me një përmbledhje për të parë nëse stili dhe ideja të tërheqin. Në Sofia ka përmbledhje librash të këtij lloji, dhe ato të ndihmojnë të vendosësh cilin libër ia vlen ta lexosh të plotë.

Cili libër për cilin çast

Për ta bërë më të lehtë, ja një hartë e shpejtë e problemeve të zakonshme:

• Je i ngrirë përpara një bisede me shefin: Difficult Conversations.
• Vëren se nuk po të dëgjojnë në takime: Made to Stick.
• Çdo kritikë të lëndon: Thanks for the Feedback.
• Emailet të dalin të gjata e të turbullta: On Writing Well.

Mos u mundo t'i lexosh të tetë njëherësh. Zgjidh njërin që i përgjigjet problemit që ke sot, lexoje ngadalë dhe provoje.

Një truk i fundit: pasi ta mbarosh një libër, shkruaj tri fjali për atë që do të bësh ndryshe. Pa këtë hap, libri mbetet vetëm një përvojë e këndshme; me të, bëhet një ndryshim i vogël në mënyrën si flet e si dëgjon.

Një ushtrim i vogël

Sot, në bisedën e parë ku dikush të thotë diçka që nuk të pëlqen, provo të pyesësh: „Më trego më shumë, ç'ke parasysh?“ para se të përgjigjesh. Është njëra nga gjërat më të thjeshta që mësojnë këta libra, dhe shpesh më e fuqishmja.