Dje ishe koleg, sot je shef: pesë libra për muajt e parë si menaxher

Të premten Arbeni ishte njeriu që i mbyllte raportet më shpejt se kushdo në një firmë logjistike në Tiranë. Të hënën e thirrën në zyrë dhe i thanë: „Nga sot ekipin e drejton ti.“ Ai e ndjeu menjëherë diçka të çuditshme. Gjithçka që e kishte bërë mirë për vite me radhë tani nuk ishte më puna e tij.

Kjo ndjenjë është e zakonshme dhe nuk do të thotë se u gabuan kur e zgjodhën. Thjesht ke hyrë në një profesion tjetër, ndërsa nga jashtë ka ndryshuar vetëm titulli. Askush nuk të jep manual dhe javët e para kalojnë mes mbledhjeve, bisedave të vështira dhe pyetjes së heshtur: „A po e bëj mirë?“

Libri nuk e zëvendëson përvojën, por e shkurton pjesën më të dhimbshme të saj: gabimet që i kanë bërë të gjithë para teje. Më poshtë janë pesë libra, secili për një shqetësim që del zakonisht në muajt e parë.

Çfarë ndryshon në të vërtetë kur bëhesh shef

Para promovimit, vlera jote matej me atë që bënte dora jote. Tani matet me atë që arrijnë të tjerët, gjë që ndjehet e pasigurt, sepse rezultati nuk varet më vetëm nga ti. Shumë menaxherë të rinj e zgjidhin këtë shqetësim në mënyrën më të lehtë: vazhdojnë ta bëjnë vetë punën e vjetër dhe e quajnë këtë „ndihmë“. Ekipi mbetet me më pak hapësirë, ndërsa ti mbetesh pa kohë për rolin e ri.

Tre gjëra ndryshojnë njëkohësisht: si e përdor kohën, si flet me njerëzit dhe si e di nëse po ecën mirë. Librat më poshtë ndihmojnë pikërisht në këto tri vende.

Kur nuk e di ku je: udhërrëfyes për rolin e ri

The Manager's Path nga Camille Fournier

Fournier e ndjek rrugën hap pas hapi: nga ai që e udhëzon një koleg të ri, te ai që drejton një projekt, pastaj një ekip dhe më pas disa ekipe. Në çdo shkallë thotë qartë se çfarë pritet nga ti dhe çfarë duhet të lësh pas. Libri vjen nga bota e teknologjisë, por pjesa për takimet individuale, për vlerësimin e njerëzve dhe për ndarjen e kohës vlen për çdo zyrë.

The First 90 Days nga Michael Watkins

Ky është libri i duhur nëse sapo ke filluar, ose do të fillosh së shpejti. Watkins e trajton tremujorin e parë si një periudhë që ka plan: kë të takosh së pari, çfarë të mësosh para se të ndryshosh diçka dhe si të arrish rezultatet e para të vogla. Mesazhi i tij është se ai që nxiton të provojë se ia vlen, shpesh e prish pikërisht atë që po dëshiron ta fitojë.

Kur duhet të flasësh e s'dëshiron

Crucial Conversations nga Kerry Patterson, Joseph Grenny, Ron McMillan dhe Al Switzler

Çdo menaxher i ri ka një bisedë që e shtyn. Ndoshta është një koleg që vonohet vazhdimisht, ose një koleg që tani i përgjigjet ty dhe duhet t'i thuash se puna nuk është mirë. Autorët e quajnë „bisedë vendimtare“ çdo bisedë ku rreziku është i madh, mendimet ndryshojnë dhe emocionet ngrihen. Libri mëson si ta mbash veten të qetë, si të nisësh pa e vënë tjetrin në mbrojtje dhe si ta mbyllësh me një marrëveshje konkrete në vend të një heshtjeje të sikletshme.

Nëse po pyet veten si t'ia thuash një vërejtje dikujt që e ke pasur koleg, këtu do të gjesh më shumë përgjigje se në çdo këshillë të shpejtë.

Kur ke frikë ta lëshosh kontrollin

Turn the Ship Around! nga L. David Marquet

Marquet ka qenë kapiten i një nëndetëseje bërthamore të Marinës amerikane dhe tregon si e ktheu një ekuipazh të pasigurt në një ekuipazh që mendon vetë. Ideja e tij është e thjeshtë: në vend që njerëzit të pyesin „çfarë të bëj?“, të thonë „kam ndërmend të bëj këtë, nëse nuk ke ndonjë vërejtje“. Pushteti e ndan vendimin me atë që e njeh më mirë problemin. Libri është shkruar si tregim, ndaj lexohet shpejt, dhe të bën të mendosh sa nga urdhrat e tu janë vërtet të nevojshëm.

Kur nuk e di si t'i motivosh njerëzit

Drive nga Daniel H. Pink

Shumë të rinj në rolin e shefit mendojnë se njerëzit nxiten kryesisht nga shpërblimet dhe nga frika e pasojave. Pink sjell një pamje tjetër: pas një niveli të caktuar, njerëzit punojnë më mirë kur kanë tri gjëra: lirinë për ta zgjedhur mënyrën e punës, mundësinë për t'u bërë më të mirë në atë që bëjnë dhe ndjenjën se puna ka kuptim. Pas leximit, pyetja „çfarë i mungon këtij personi?“ merr formë të re.

First, Break All the Rules nga Marcus Buckingham dhe Curt Coffman

Libri mbështetet në anketa të gjera të Gallup mes punonjësve dhe shefave dhe kërkon çfarë i bën disa menaxherë të dallojnë. Përgjigja është se ata nuk përpiqen t'i përshtatin të gjithë me të njëjtin kallëp. Ata e njohin çdo person, shohin ku është i fortë dhe e vënë atje ku i vlen më shumë. Është një libër për ata që mendojnë gabimisht se një ekip i mirë janë njerëz që bëjnë të njëjtën gjë.

Si t'i lexosh që të të ndihmojnë vërtet

Pesë libra të lexuar njëri pas tjetrit nuk të bëjnë menaxher më të mirë. Një ide e provuar të bën. Disa mënyra që funksionojnë:

1. Lexo sipas problemit që ke tani. Nëse javën tjetër ke një bisedë të vështirë, fillo me Crucial Conversations, jo me librin që duket më i rëndësishëm.
2. Pas çdo kapitulli, shkruaj një ide dhe një situatë të ekipit ku mund ta provosh brenda javës.
3. Provoje vetëm një gjë në të njëjtën kohë. Nëse ndryshon gjashtë zakone njëherësh, ekipi nuk e kupton ç'po ndodh.
4. Pyet ekipin. Pas një muaji, pyet dy a tre veta: „Çfarë të ndihmon nga ajo që bëj dhe çfarë të pengon?“

Nëse nuk ke kohë për libra të plotë

Një shef i ri rrallë ka mbrëmje të lira. Në raste të tilla, një përmbledhje e mirë të jep idenë kryesore dhe të lë të vendosësh nëse libri e meriton kohën e plotë. Në Sofia mund t'i gjesh disa nga këto tituj të ndarë kapitull pas kapitulli, ku e lexon ose e dëgjon nëpër rrugë dhe e nis aty ku e la. Kapitulli i parë është falas, ndaj mund ta provosh pa u zotuar.

Një mendim në fund

Nuk ka menaxher që nuk ka gabuar herët. Dallimi është se disa i shohin gabimet si provë që nuk janë për këtë punë, ndërsa të tjerët si pjesë të mësimit. Libra si këta nuk të ruajnë nga çdo gabim, por të japin fjalët për ta kuptuar shpejt çfarë ndodhi. Dhe kur e di çfarë ndodhi, herën e dytë e bën ndryshe.